Cao-Wasstraat: een terugblik

NCSI-project afgerond. Wasbeurt blijft nodig!

Eind 2011 rondde het NCSI het project Cao-Wasstraat formeel af na maar liefst vijf wasbeurten. Organisaties die deelnamen waren Albemarle, de Bibliotheken, Carglass, Railinfra en de Kappers. Tijdens de wasbeurten keken onderhandelaars met een nieuwe bril naar thema’s als arbeidstijden, beloning en keuzemogelijkheden in de cao. De nieuwe inzichten die het project opleverden, deelden we met sociale partners, wetenschappers en overheid. Ook vroegen we jongeren hoe hun ideale cao eruitziet. Het project zorgde voor frisse afspraken en ideeën op allerlei plekken. Een mooi wasresultaat, maar er valt zeker nog veel te doen.

Het doel van de Cao-Wasstraat was ruimte creëren voor sociaal innovatieve afspraken en doorbreken van ingesleten patronen in het onderhandelingsproces. Met als uitgangspunt dat je vanuit een gezamenlijke visie op de toekomst van bedrijf of sector gemakkelijker die oplossingen vindt die echt werken. Onderhandelaars werden in drie sessies begeleid naar nieuwe cao-afspraken. 

Afspraken die niet zijn gemaakt

De Wasstraat bij de Bibliotheken zorgde daar voor een snel cao-akkoord met goede afspraken op sociaal plan en werktijden. Grootste veranderingen waren volgens de deelnemers echter de afspraken die niet gemaakt zijn, waar de sociale partners ruimte hebben overgelaten aan werkgever en werknemer om er samen uit te komen. Paul Busker (Vereniging Openbare Bibliotheken): “Wij kruipen daarmee in een nieuwe rol. In plaats van dat wij dichtgetimmerde afspraken gaan uitleggen, worden wij adviseur van individuele werkgevers om hen te helpen zelf de goede keuzes te maken.” Bij alle wasstraten was het spannend of de partijen hun achterban in deze nieuwe vormen van overleg en communicatie konden meenemen. Bij Railinfra, en Albemarle mochten kaderleden aanschuiven bij één of meerdere sessies van de Wasstraat, bij Carglass deed de ondernemingsraad mee en bij de Bibliotheken deden werkgever en werknemer een gezamenlijk communiqué uit tijdens de onderhandeling die volgde op de Wasstraat.

Jongeren aan het woord

Naast de wasstraten organiseerde het NCSI een Battle voor studenten en jonge professionals om hen mee te laten denken over cao vernieuwing. Opvallende uitkomst was dat alle deelnemers toekomst zagen voor collectieve afspraken, ook op thema’s als pensioen en verzekeringen. Binnen die afspraken moet dan wel ruimte zijn voor meer individuele keuzeruimte. Daarnaast pleitten de jongeren voor een breed gebruik van sociale media en visualisatie van cao-thema’s om alle medewerkers een stem te geven in het proces. De jongeren zien vakorganisaties daarbij niet zozeer als belangenbehartigers, maar meer als arbeidsvoorwaardenexperts die het proces van arbeidsvoorwaardenvorming organiseren en regisseren.

Hoe verder?

Het NCSI-project is nu afgerond maar veel cao’s kunnen een dergelijke wasbeurt goed gebruiken. Het NCSI hoopt dat betrokkenen bij de eerdere wasstraten dit instrument zullen blijven inzetten. Daartoe hebben we ook een boekje uitgebracht met de ‘Werkende werkvormen van de Cao wasstraat’ . Enkele lessen uit de vijf wasstraten zijn dat:

• het succes valt of staat met een basis van onderling vertrouwen om samen - zonder dubbele agenda - de toekomst te durven verkennen;
• dat de uitkomsten van dat proces vervolgens wel verankerd moeten worden in goede afspraken in de cao;
• dat het dan niet helpt om met voorstellenbrieven te komen op deze afspraken en dat de achterban van begin af aan moet worden meegenomen.

Bovenstaande gaat met vallen en opstaan en er is nog een lange weg te gaan, maar we zijn ervan overtuigd dat dit de juiste richting is. Veel succes dus met toekomstige wasbeurten!